Juden – Deutsche – Polen/ Żydzi – Niemcy – Polacy

Dlaczego tak mało starych komunistów szczerze mówi o sobie? Ze wstydu. Wstydzą się przyznać do własnej głupoty. Więcej - tępoty. My byliśmy głupcami i naiwniakami. Rozmowa z prof. Samuelem Sandlerem
Pierwsza rocznica wyzwolenia Łodzi.

Z łódzkiego getta ocalało 860 osób.

- Ale gdyby Armia Czerwona nie stanęła na Wiśle, wyczekując agonii Powstania Warszawskiego, byłyby tysiące. Łódzkie getto Niemcy zlikwidowali dopiero 28 i 29 sierpnia. Ze stacji Radegast wywieźli wtedy do Auschwitz mego młodszego brata i 70 tysięcy Żydów.

New York Review of Books, 16.7.2009
artykuł ukazał się już w tłumaczeniu na 10 języków

Res Publika Nowa 3/2009

Koncentrując się na Auschwitz i gułagu, które powszechnie uważa się za wystarczające lub wręcz ostateczne symbole zła związanego z masowym mordowaniem ludzi, nie dostrzegamy, że w okresie dwunastu lat – od 1933 do 1944 roku – w regionie Europy pokrywającym się mniej więcej z dzisiejszą Białorusią, Ukrainą, Polską, Litwą i Łotwą zginęło około 12 milionów ofiar nazistowskiej oraz sowieckiej polityki masowego mordu.

Der Artikel erschien zum ersten Mal am 16.7.2009 in New York Review of Books und wurde inzwischen in zehn Sprachen übersetzt.

Transit 38 (2010)

Bis heute identifizieren wir die Verbrechen der Regime Hitlers und Stalins mit Auschwitz und dem Gulag und übersehen, dass es Osteuropa war, das in dem Zeitraum zwischen 1933 und 1944 den Schauplatz für die nationalsozialistische und sowjetische Politik des Terrors darstellte, dem an die zwölf Millionen Menschen zum Opfer fielen. Osteuropa bildete das geographische, moralische und politische Zentrum des Massenmordens.

„Ich heiße Henio Żytomirski. Ich bin sieben Jahre alt. Ich wohne in der Szewska Straße 3 in Lublin“, so schreibt der kleine Junge auf seinem Profil. Daneben ein kleiner Junge in kurzen Hosen und einem schneeweißen Hemd, schwarze Haare, dunkle Augen, verschmitzter Blick. Es könnte ein normales Facebook-Profil sein. Aber Henios Geburtsdatum ist der 25. März 1933. Älter als sieben oder acht Jahre ist er nicht geworden. Er wurde von den Nazis in einem Konzentrationslager getötet, weil er Jude war. [...] »

Das ehemalige Konzentrationslager Auschwitz bestimmt das Leben in der polnischen 40.000-Einwohner-Stadt Oswiecim.
800 Jahre alt ist Oswiecim, eine kleine Stadt unweit von Krakau. Ein Schloss gibt es dort, eine alte Kirche und eine Synagoge. Doch das weiß kaum einer von den Millionen Touristen, die die Stadt jährlich besuchen. Sie alle kommen nach Auschwitz, so der deutsche Name, um das ehemalige Konzentrationslager zu besichtigen, das die Nazis unweit der Stadt errichtet hatten.

Rzadko udziela wywiadów polskim dziennikarzom, ale dla „Przekroju” zrobił wyjątek. Claude Lanzmann (reżyser „Shoah”) w rozmowie z Waldemarem Piaseckim broni pamięci Jana Karskiego – kuriera Polski Podziemnej, który prosił aliantów o powstrzymanie zagłady.
Chodzi o książkę Yannicka Haenela, która we Francji była bestsellerem, ale wzbudziła też kontrowersje. Ostatnia część „Jana Karskiego” to bowiem fikcyjny monolog tytułowego bohatera, który – jak twierdzą jego przyjaciele – nijak ma się do faktów.

Gdyby jego rola w ratowaniu Żydów nie była zamazywana, byłby tak sławny jak Raul Wallenberg czy Oskar Schindler. Wczoraj w Katowicach Henryka Sławika uhonorowano Orderem Orła Białego.
Pod koniec 1988 r. w „Przekroju” ukazało się ogłoszenie: „Henryk Zimmermann z Izraela poszukuje pana Sławika, konsula polskiego w Budapeszcie w latach 1943–44, który dopomógł w ocaleniu wielu Polaków i Żydów”.

Pawel war ein polnischer Skinhead. Bis er und seine Frau ihre jüdischen Wurzeln entdeckten. Erst waren sie schockiert, dann konvertierten sie. "Ich kämpfe jeden Tag, um meine alten Ideen loszuwerden", sagt der 33-Jährige heute. Sein Weg zeigt auch die erstaunliche Renaissance des Judentums in Polen.

Mit seinen Graffiti-Botschaften verstört Rafal Betlejewski derzeit viele Polen. Ist der Satz, den der Aktionskünstler an Hauswände und Mauern sprüht, antisemitisch - oder eine Form der Erinnerungskultur, die endlich auch Widerhall findet?

Masz wyglądać tak, żeby nie warto było na ciebie spojrzeć. Twoje żydostwo jest jak ubranie - raz zakładasz, raz zdejmujesz.
Tamtej nocy w pustym obcym mieszkaniu Włodzio zsunął razem dwa fotele, wdrapał się do środka, przykrył kocem. "Zostawiasz mnie?" - zapytał pięciolatek o niebieskich oczach. "Wrócę" - odparła siedemnastolatka.