Mała ojczyzna nad brzegiem Myśli

W wielu małych i większych miejscowościach polsko-niemieckiego pogranicza od wielu lat podejmowane są rozmaite aktywności lokalnych inicjatyw. Pragną nie tylko odkrywać zapomnianą lokalną historię, ale również próbują inspirować współmieszkańców do przejęcia odpowiedzialności za miejsce, w którym żyją, i tworzyć przestrzeń obywatelskiej aktywności. Oto relacja, jaką nadesłał nam Marek Karolczak z Myśliborza, 12-tysięcznego miasta w Województwie Zachodniopomorskim, leżącego 40 kilometrów od Gorzowa. (red.)

Myślibórz to miasto o ciekawej, ponad 700-letniej historii. Był dawną stolicą Nowej Marchii, po drugiej wojnie doświadczył całkowitej wymiany ludności, funkcjonował jako stolica powiatu do 1975 i ponownie od 1999 roku. Po transformacji w mieście upadły wszystkie znaczące zakłady, zlikwidowano węzeł kolejowy, a nawet zburzono kino, wybudowane w latach sześćdziesiątych i uchodzące za bardzo nowoczesne. Zlikwidowano liceum z tradycjami. Główna ulica wygląda gorzej niż w 1945 roku. Mamy ujemny przyrost naturalny. Nęka nas awaria wodociągu.

W 2003 roku grupa entuzjastów skupiona wokół periodyku Z biegiem Myśli założyła stowarzyszenie pod tą samą nazwą, które ściśle współpracuje z miejscowym Muzeum Pojezierza Myśliborskiego. Jednym z zadań statutowych stowarzyszenia jest działalność na rzecz małej ojczyzny oraz współpraca z podobnymi organizacjami w kraju i za granicą. Naszym celem jest też aktywizowanie miejscowej społeczności. Od trzech lat prowadzę w muzeum spotkania „Pokochaj swoje miasto”, organizowane raz w miesiącu od stycznia do czerwca. Przedstawiany jest na nich wybrany temat dotyczący historii miasta i powiatu. W tym roku była to historia gospodarcza. Staram się pokazać czasy świetności, ale także uświadomić, że można coś zrobić – dla miasta i dla siebie. Jest to bardzo trudne, myślę jednak, że warto. Już są pierwsze jaskółki, do naszego stowarzyszenia zgłasza się coraz więcej osób.

W roku 2004 w Myśliborzu odbyło się pierwsze spotkanie z czterdziestoosobową grupą gości ze stowarzyszenia Soldiner Kiez e.V. w Berlinie. Dlaczego właśnie Soldiner Kiez? W berlińskiej dzielnicy Wedding znajduje się ulica – Soldiner Straße. A Soldin to przedwojenna nazwa Myśliborza. Chęć poznania losów tej ulicy i ludzi z nią związanych doprowadziła do nawiązania kontaktu i wspólnych aktywności. Następne spotkanie odbyło się w czerwcu 2005 roku na Soldiner Straße. Na festynie ulicznym stowarzyszenie „Z biegiem Myśli” prezentowało swoją działalność i promowało Myślibórz. W siedzibie Soldiner Kiez można dzisiaj otrzymać wszystkie informacje i materiały dotyczące Myśliborza i stowarzyszenia.

W wyniku tych spotkań 3 września 2005 roku pod szklaną kopułą dachu Reichstagu podpisana została umowa partnerska w ramach projektu „Stworzyć zjednoczoną Europę – Myśliborskie Spotkanie”. Współpraca obu stowarzyszeń obejmuje między innymi działalność kulturalną, turystyczną, historię małych ojczyzn i ochronę środowiska. Widocznym symbolem tej współpracy było umieszczenie nad tabliczkami z nazwą ulicy informacji, że dawny nowomarchijski Soldin to dzisiaj polski Myślibórz.

Innym stowarzyszeniem, z którym współpracujemy, jest Heimatverein Neuhardenberg e.V., Stowarzyszenie Ziemi Ojczystej z Neuhardenbergu. Z nim również podpisaliśmy podobne porozumienie.

Do ważnych osiągnięć stowarzyszenia „Z biegiem Myśli” trzeba też zaliczyć projekt „Szlak Dialogu”, zrealizowany wspólnie z Urzędem Miasta i Gminy w Myśliborzu przy wsparciu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG III A – Polska (woj. zachodniopomorskie) i Meklemburgia – Pomorze Przednie – Brandenburgia. Chodziło o promocję i oznakowanie historyczno-turystycznego szlaku miejskiego w Myśliborzu. W ramach tego projektu wydano przewodnik po mieście w trzech wersjach językowych oraz opracowano regulamin zdobywania odznaki turystycznej „Tarcza Myśliborza”, dostępnej zarówno dla Polaków, jak i obcokrajowców. Do dzisiaj odznakę zdobyło ok. 500 osób.

Trzykrotnie już, przy współpracy z Akademią Rolniczą w Szczecinie, burmistrzem miasta i gminy Myślibórz oraz starostą powiatu myśliborskiego, organizowaliśmy sympozja naukowe „Dialog nad Myślą”, poświęcone tematyce przyrodniczej i ekologicznej. Pierwsze odbyło się w maju 2005 roku, a jego temat brzmiał: „Strategia ochrony środowiska dorzecza Myśli”. Zaowocowało ono umową o współpracy w dziedzinie ochrony środowiska z Akademią Rolniczą w Szczecinie i burmistrzem Myśliborza. Drugie, zorganizowane w czerwcu 2006 roku, poświęcone było edukacji ekologicznej (ze szczególnym uwzględnieniem dorzecza Myśli). I wreszcie trzecie sympozjum w maju 2007 dotyczyło wykorzystania odnawialnych źródeł energii.

We wszystkich sympozjach wzięli udział goście z Niemiec, którzy wygłosili referaty dotyczące problematyki ekologicznej na terenie ich małych ojczyzn: Andreas Schoan z Soldiner Kiez e.V. z Berlina, Thomas Kalettka i Joachim Quast z Instytutu Gospodarki Wodnej, przedstawiciele Stowarzyszenia Ziemi Ojczystej z Neuhardenbergu i Wyższej Szkoły z Eberswalde. Należy podkreślić, że sympozja odbywają się dzięki finansowemu wsparciu samorządu miejskiego i powiatowego, a także Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. Przebieg sympozjów jest dokumentowany w wydaniach specjalnych periodyku Z biegiem Myśli oraz na stronie internetowej stowarzyszenia. www.zbiegiemmysli.pl